Коронавирустан прививка ясарга уйлыйсыз?
- Нигә прививка ясатырга? Прививка-иң ышанычлы ысулы якларга үзен һәм якыннарын нче авыр Covid-19. Коронавирус таралу динамикасын истә тотып, иртә яки соң инфекция һәркем алачак, шуңа күрә алдан ук аңа үз организмыңны әзерләргә һәм үзенә иммун яклануны тәэмин итәргә кирәк.
Билгеле булганча, коронавирус ниндидер хроник авыруы булган кешеләр өчен аеруча куркыныч: аларда аутоиммун реакциясе (чит вирусы урынына организм үз сәламәт күзәнәкләренә һөҗүм итә башлагач) башланырга мөмкин. Шуңа күрә җиңел яки бронхларга, йөрәк-кан тамырлары авырулары һәм диабетка бәйле проблемалары булган кешеләргә мөмкин кадәр тизрәк прививка ясарга киңәш итәләр, ләкин алдан табиб белән киңәшләшергә кирәк.
Шунысын да онытмаска кирәк, хәтта Covid-19 авырган сәламәт кешеләр дә вирусны күчерергә һәм таратырга мөмкин. Шуңа күрә саклык чараларын, барыннан да элек, битлек кию һәм дистанцияләүне вакытында гына түгел, прививкадан соң да үтәргә кирәк.
- Миңа прививка ясатырга мөмкинме? Нинди каршылыклар бар?
Теләсә кайсы башка медикаментның кебек үк, коронавирус вакциналарының препаратны кертү файдага караганда күбрәк зыян китерергә мөмкин булган күрсәтмәләре исемлеге бар. Һәр конкрет вакцинаның үз исемлеге бар, әмма әлегә беркайда да диярлек балигъ булмаган, шулай ук йөкле һәм туендыручы хатын-кызларга һәм көчле аллергия реакцияләренә дучар булган кешеләргә прививка ясатмыйлар.
Препаратка күрсәтмәдә аны "бавыр һәм бөерләрнең хроник авырулары, шикәр диабеты, кан бирү системасының авыр авырулары, эпилепсия, инсультлар һәм ЦНСНЫҢ башка авырулары, анамнез, ИШМ, беренчел һәм икенчел иммунодефицитлар, аутоиммун авырулары, үпкә, астма һәм ХОБЛ (үпкәләрнең хроник обструктив авыруы) вакытында саклык белән кулланырга мөмкин"диелгән.
- Прививкадан соң нәрсә эшләргә кирәк? Нәрсә була, ә нәрсә ярамый?
Вакцина керткәннән соң, ниндидер вакыт табиблар күзәтүе астында үткәрергә кирәк - куркыныч аллергия реакциясен булдырмас өчен, һәр очрак. Тик шуннан соң да көн ахырына кадәр руль артына утырмау яхшырак. Шуңа да карамастан, вакцинациядән соң берничә атна эчендә спиртлы эчемлекләрдән тулысынча баш тарту таләпләр исемлегенә керми.
- Вирус төртүне дәвам итә икән, прививка ясатуның мәгънәсе бармы?
Кыска җавап, һичшиксез, бар.
Мутация - ягъни тышкы мохит йогынтысында генетик дәрәҗәдәге үзгәреш-теләсә кайсы тере организмның аерылгысыз һәм хәтта билгели торган характеристикасы, берьеллык бактерияләрдән алып безнең белән безгә кадәр.
Вирус тере түгел, тик ул күзәнәккә үтеп кереп, үз күчермәләрен ясап, үрчи башлый. Әмма аларның барысы да оригиналга охшаш түгел: РНК чылбырындагы һәр яңа вирус частицасын җыйганда, вирусның яңа вариантын нигез итеп, өзеклек булырга мөмкин.
Бүгенге көндә дөньяда вируслы геномның вариантлары меңнәрчә белән исәпләнә , әмма яңа штаммнар барлыкка килгәнче үк эшләнгән вакциналар, шуңа да карамастан, инфекциядән яклауны бик яхшы тәэмин итә.
- Ничек озак гамәлдә яклау? Кабат прививка ясарга туры киләчәкме?
Бу сорауга төгәл җавап галимнәрдә элеккечә юк, чөнки Сарс-Cov-2 иде обнаружен нибары бер ел элек. Әмма вирусның мутацияләренең динамикасыннан һәм аңа туган патогеннарны өйрәнү тәҗрибәсеннән чыгып, иммунитет бик озак сакланмаячак дип фаразларга була.
Иң мөһиме, вакциналаштырылган һәр кеше үзенә хисап бирергә тиеш-Прививканың зарарланудан түгел, ә авырудан саклануы. Коронавирустан үлү яки вакцинаның реанимациясендә булу ихтималы бөтенләй юкка чыга.Вакцинациядән соң өйдә җиңел формада Covid-19 авыру мөмкинлеге кала, әмма шул ук вакытта бик нык кими.