Сабантуйга - Бөтендөнья милли мәдәният бәйрәме статусы
10-11 июньдә Евразия интеграциясе – 2021 Казан халыкара конгрессы узды. Докладларны тыңлап, фикер алышулардан, Евразия интеграциясе процессын яңа иҗади инициативалар белән баету буенча тәкъдимнәр эшләүдән һәм кабул итүдән соң, 12 июньдә Югары Осланда һәм Питрәчтә борынгы татар Җир сөрүчеләрендә Сабантуй (татар) уздырылды. сабантуй – Сабантуй бәйрәме.
Безнең төркем аны Югары Осланда бәйрәм итте. Искиткеч концерт һәм ярышлар карадык, Осланлылар белән бергә үзләре дә җырладылар һәм биеделәр, бик күп милли ризыклар татып карадылар. Барысының да тәэсирләре бик шәп калды. Башка төбәкләрдән килүчеләр татарстанлыларга яхшы таныш булуын күрделәр: бездә Сабан туен күңелле һәм тату итеп бәйрәм итәләр, бу бәйрәмдә күп милләтләрнең халык сәнгате тәкъдим ителгән.
Район җитәкчелеге белән аралашу барышында мин Сабантуйны Бөтендөнья милли (этник) мәдәниятләр бәйрәме итәргә кирәк, дигән фикеремне җиткердем. Милли мәдәниятләрне саклау, популярлаштыру, алга таба баету максатыннан мондый бәйрәмне ни дәрәҗәдә актуаль дип игълан итү түбәндәге шартлардан күренә.
Икътисадны, җирлекләрне һәм гаиләләрне интернациональләштерү, миграция динамикасын тизләтү, этнос эчендәге элемтәләрне тотрыксызландырып, туган мәдәниятләрнең күпләп онытылуына китерә. Өстәвенә, күпчелек массакүләм мәгълүмат чаралары эрзацны да үстерә. Бу объектив һәм субъектив факторларның йогынтысында кешеләр гасырлар буе буыннан-буынга күчкән һәм тулыланган, үзенчәлекле сүзлектә, музыкада, җырларда, биюләрдә һәм халыкларның сәнгать иҗатының башка җимешләрендә гәүдәләндерелгән рухи байлыкларын югалта.
Барлык җәмгыять эстетик һәм тулаем рухи үсешнең башлангыч потенциалын югалта. Галимнәр һәр атна саен уртача бер телнең югалуын терки, бу исә тиешле этник культураның юкка чыгуын күрсәтә.
Хәзер нәкъ менә Сабантуйның ни өчен Бөтендөнья милли мәдәниятләр бәйрәменә әйләнергә лаек булуы турында.
Беренчедән, Сабан туенда этномәдәни байлыкның уникаль спектры күренә.
Биредә милли бәйрәмнәр өчен традицион музыка, җыр, бию, тамашалар белән беррәттән көч һәм җитезлек бәйгеләре дә бар. "Татар - информ" МА язмасы буенча Роберт Горбунов фотолары
Икенчедән, чөнки Сабантуй борынгы заманнардан бирле тотрыклы рәвештә бәйрәм ителеп кенә калмыйча, катнашучыларның күпләп җыелуын да арттыра, һәм инде Көнбатыш Европа, Австралиядә, АКШта инде таралган.
Өченчедән, чөнки Идел-Кама төбәгендә Сабантуй күпмилләтле халыкка бик ошады һәм күп милләт халыкларының мәдәни байлыкларын күрсәтү урынына әверелде. Ягъни, биредә Сабантуй күптән инде күп милли мәдәниятләр бәйрәме булып тора.
Бу дәлилләр ЮНЕСКО тарафыннан Бөтендөнья милли мәдәният бәйрәмен Сабантуй дип игълан итү өчен җитәрлек булыр дип уйлыйм.
Шунысы игътибарга лаек, әлеге инициатива Югары Осланда Сабантуй турындагы тәэсирләрдән барлыкка килде, анда татарлар күпчелекне тәшкил итә. Һәм бу инициатива рус кешесендә, өстәвенә, «Русский мир»автоном коммерцияле булмаган оешма җитәкчесендә барлыкка килде.
Тагын бер фикер. Сабантуйның гимны булырга тиеш дип саныйм, аның көйле нигезен бу бәйрәмдә ешрак яңгыраган гимн, бик популяр һәм завод Эпипэсы тәшкил итәчәк. ТР һәм РФ атказанган сәнгать эшлеклесе, Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты, РФ халык артисты, Петровка фәннәр һәм сәнгать академиясе академигы, профессор Анатолий Иванович Шутиков җитәкчелегендәге ТР халык уен кораллары дәүләт оркестры мондый гимнны иң яхшысы башкара ала. Гимнны башкаруны үземә түбәндәгечә күз алдына китерәм. Гасырлар тирәнлегеннән генә бәйрәмчә курай яңгыраса да (археологлар безнең якларда ике меңнән артык яшьтәге бу кызларны тапкан). Аннары курайга оркестрның башка инструментлары да кушыла( халык җыела); көчле халык күңел ачу яңгырашына күчеп, темп һәм яңгыравык үсә.
Соңыннан безнең академиклар Югары Ослан районы җитәкчелеге белән Мәҗитов Нәҗип Каюм улы тарафыннан эшләнгән игенчелек технологияләрен кертү буенча хезмәттәшлек турында килештеләр. Сабантуйның бу килешүе сабан бәйрәме буларак билгеләп үтелде.
12 июнь көнне Югары Осланда Сабантуйны бәйрәм итү мөмкинлеге биргән Югары Ослан районы җитәкчелегенә, Евразия интеграциясе – 2021 Халыкара конгрессында катнашучылар, Югары Осланда Сабантуй үткәрү мөмкинлеге биргән өчен, Югары Ослан районы җитәкчелегенә рәхмәт хаты белән: