Гөмбә белән агулануны профилактикалау чаралары турында
Ел саен Россиядә гөмбә куллану белән бәйле азык-төлектән агулану очраклары теркәлә. Гөмбәләр ашкайнату авыр продукт, аларда гөмбә җепселләре бик күп-хитин, ул ашкайнату сокларына ашкайнату матдәләренә керүне дә кыенлаштыра. Шуңа күрә гөмбә ризыклары ашкайнату тракты авыруларыннан интегүче бөтенләй сәламәт кешеләргә тәкъдим ителә.
Гөмбә белән агулану башка ризыклардан агулануга караганда күпкә авыррак, балалар һәм олы яшьтәге кешеләр мондый агулануларны иң авыр кичерәләр.
Гөмбә белән агулануның төп билгеләре аларны ашаганнан соң 1,5-2 сәгатьтән үк барлыкка килергә мөмкин, баш авырту, күңел төшү, кусу, тәүлегенә 10-15 тапкыр эч китү белән корсактагы көчле авырту барлыкка килә. Температура бераз күтәрелергә яки нормаль булып калырга мөмкин. Пульс зәгыйфьләнә, аяклары салкын була.
Чебен агарган вакытта алдану һәм галлюцинацияләр барлыкка килергә мөмкин.
Агуланмас өчен, агуланган һәм ашап булмый торган гөмбәләрнең төп билгеләрен яхшы белергә һәм кагыйдәләрне үтәргә – беркайчан да билгесез гөмбәләр алмаска кирәк. Моннан тыш, агулану билгеләре, гөмбә агуларының үзлекләре турында да күзаллау кирәк.
Гөмбә белән агулануны профилактикалау-сәламәтлекнең тискәре нәтиҗәләрен булдырмау өчен эшләнгән чаралар комплексы, ул агулы гөмбәләрне ашый торган гөмбәләрдән аеру осталыгын үстерү, шулай ук гөмбәләрне уңышлы җыю, саклау һәм пешерү өчен кирәкле кайбер кагыйдәләрне өйрәнү.
Гөмбә җыю яки алу вакытында бик сак һәм игътибарлы булырга кирәк, һәм шуны онытмаска кирәк: гөмбәләрнең агулану билгеләре юк, шуңа күрә агулану профилактикасы ашарга яраклы һәм агулы гөмбәләрнең тышкы билгеләрен белү генә.
Шулай ук түбәндәге профилактика чараларын күрергә кирәк:
- Сез белмәгән гөмбәләрне җыеп алмагыз. Шик туса – гөмбәне ташлау яхшырак, аны башка гөмбәләргә салу тыела;
- иске һәм корт гөмбәләрен җыюдан сакланыгыз;
- юллар, тимер юллар янында, заводлар, сәнәгать зоналары янында яки радиация зонасы территориясендә үсә торган гөмбәләрне җыеп булмый, чөнки алар туфрактагы агулы матдәләрне үз эченә алган;
- бүлмә температурасында гөмбәләрне 3 сәгатьтән дә артык сакларга кирәкми;
- урып-җыю өчен гальванизацияләнгән яки алюминий савыт-саба кулланмагыз;
- пешергәнче, гөмбәләрнең һәр төре яхшылап чистартылырга һәм кайнатылырга тиеш;
– кышка гөмбәләр әзерләгәндә, ботулизм (организмның нерв системасына тәэсир итә торган Clostridium botulini токсины китереп чыгара торган кискен йогышлы авыру) - гөмбәләрне җентекләп тикшерергә һәм агып торган су астында җир пычрануларыннан тулысынча азат ителгәнче юарга кирәк, һәм, иң мөһиме, һичшиксез, юк гөмбәләрне мөһерләү герметик, чөнки ботулизм таягы кеше өчен үлемгә китерә торган токсин чыгара, кислород бөтенләй булмаганда гына.
Әгәр сез җыелган гөмбәләрне кибетләрдә һәм супермаркетларда сатып алсагыз, гөмбә пакетларын игътибар белән карагыз, алар череп бетергә тиеш түгел. Пакетның бөтенлеге бозылса яки төрү пычрак булса, гөмбә сатып алмагыз. Әгәр дә пакетта ярлык, лайнер таблицалары булмаса һәм товар турында мәгълүмат булмаса, гөмбә сатып алмагыз.
Ботулизмда беренче шикләр булганда, ашыгыч ярдәм чакырырга кирәк. Табиб чакыруын бер минутка да кичектереп булмый, чөнки дәвалау серумы агуланганнан соң беренче 72 сәгатькә генә ярдәм итә ала. Авыруның авырлыгы нинди генә булмасын, Хәтта йомшак формада да сулыш алу куркынычы кала. Шуңа күрә ботулизмны дәвалау йогышлы авырулар бүлегендә һәм реанимация бүлегендә башкарыла.
Үзеңне сакла!